04-03-2016
Εξωσωματική γονιμοποίηση: Μπορώ να επιλέξω το φύλο του παιδιού μου;

photo

Τα χρόνια που οι γονείς εναπόθεταν τις ελπίδες τους για αγόρι σε σερνικοβότανα, σεξουαλικές στάσεις ή προκαθορισμένες μέρες σεξουαλικής επαφής πέρασαν ανεπιστρεπτί.  Το λόγο τώρα έχει η επιστήμη!

Η επιστήμη προχωράει με ταχύτητα ιλιγγιώδη και πολλές φορές με αξιώσεις και επιτεύγματα που διχάζουν όχι μόνο την κοινή γνώμη αλλά και την επιστημονική κοινότητα και ερωτήματα βιοηθικής προκύπτουν την ώρα που οι γενετιστές δίνουν τη δυνατότητα στους γονείς να επιλέξουν αν το νέο μέλος της οικογένειας θα είναι γένους αρσενικού ή θηλυκού.

Κι ενώ σε οικογενειακό επίπεδο η επιλογή αυτή μπορεί να εξασφαλίσει ευτυχία και ισορροπία, τουλάχιστον όσον αφορά το φύλο των μελών της, σε κοινωνικό επίπεδο, μπορεί να αποτελεί το βάθρο για την προαγωγή του σεξισμού και να προοιωνίζει έναν «εφιάλτη» με κύριο θέμα την κοινωνική ανισορροπία.

Πώς γίνεται

Όπως εξηγεί ο  Βασίλειος Αθανασίου MD, Ph.D. Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος, επιστημονικός διευθυντής του Κέντρου Εξωσωματικής Αθηνών, αν και φαντάζει δύσκολο, η διαδικασία επιλογής του φύλου ενός εμβρύου είναι όμοια με έναν κλασικό κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης, με εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης, με εξαίρεση το ότι περιλαμβάνει τη βιοψία των εμβρύων στο εμβρυολογικό εργαστήριο με την τεχνική της προεμφυτευτικής διάγνωσης (PGD) και τον καθορισμό του φύλου τους.

Πότε εφαρμόζεται

Η προεμφυτευτική διάγνωση ξεκίνησε να εφαρμόζεται καθαρά για τον αποκλεισμό εμβρύων με χρωμοσωμικές ανωμαλίες και γενετικές ασθένειες, ούτως ώστε να μεταφέρονται στη μήτρα της γυναίκας μόνο τα υγιή έμβρυα, και όχι για να μπορούν οι γονείς να «παραγγείλουν» τα παιδιά τους. Εδώ ακριβώς έγκειται και το ηθικό ζήτημα της επιλογής του φύλου: δε μπορείς να αποκλείσεις σαφώς στους γονείς, οι οποίοι επενδύουν σωματικά, ψυχικά και οικονομικά στην εξωσωματική,  το δικαίωμα της επιλογής, ωστόσο που ξεπερνάται το όριο αυτό και που αρχίζει το φύλο του παιδιού να γίνεται αυτοσκοπός;

«Βεβαίως» σημειώνει ο κ. Αθανασίου υπάρχουν περιπτώσεις όπου η προεμφυτευτική διάγνωση και ο καθορισμός του φύλου δεν είναι προαιρετικές διαδικασίες, αλλά απαραίτητες. Τέτοια περίπτωση είναι, λ.χ., όταν υπάρχει κληρονομούμενη ασθένεια που συνδέεται και μεταφέρεται με το φύλο, όπως η αιμορροφιλία κατά την οποία νοσούν μόνο τα αγόρια, ενώ τα κορίτσια απλά μεταφέρουν το κληρονομομούμενο γονίδιο, χωρίς όμως να αρρωσταίνουν. Σε περίπτωση ιστορικού αιμορροφιλίας, η γυναίκα πρέπει να κυοφορήσει μόνο κορίτσια για να εξασφαλισθεί ότι θα αποκτήσει υγιές παιδί.

Τα ηθικά διλήμματα

Όταν δεν τίθεται θέμα ιατρικού λόγου, η επιλογή του φύλου λαμβάνει διαστάσεις καθαρά κοινωνικές και περισσότερο πολύπλοκες. Η γονική αγάπη πρέπει να δίνεται απόλυτα και ανεπιφύλακτα και η αποδοχή των παιδιών από τους γονείς δεν πρέπει να βασίζεται στο φύλο. Επιπλέον υπάρχει ο κίνδυνος να θα δημιουργηθούν προκαταλήψεις υπέρ του ενός ή του άλλου φύλου (π.χ. θα γεννιούνται περισσότερα αγόρια, λιγότερα κορίτσια), ειδικά σε χώρες όπου τα αρσενικά θεωρούνται παραδοσιακά «ανώτερα» από τα θηλυκά.

Όσοι είναι εναντίον της επιλογής του φύλου παρουσιάζουν ως πρόσθετο επιχείρημα την ανησυχία ότι η δυνατότητα αυτή αποτελεί το πρώτο βήμα για την δημιουργία μωρών «κατά παραγγελία», δηλαδή με τα χαρακτηριστικά (χρώμα ματιών, μαλλιών, νοητικές ικανότητες κ.λπ) που οι γονείς θα προτιμούν. Αυτό με επιστημονικούς όρους αναφέρεται ως Ευγονία ή Ευγονική και παρ? ότι είναι υπερβολικό να φτάσουμε ως εκεί, δεν είναι λίγοι οι γονείς που το έχουν σκεφτεί για τους απογόνους τους.

Τι λέει ο νόμος

Στην Ελλάδα, όπως και στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, ο νόμος επιτρέπει την επιλογή του φύλου μόνο για ιατρικούς και όχι για κοινωνικούς λόγους, οδηγώντας πολλά ζευγάρια στην Αμερική, την Ιταλία, το Μεξικό και την Ταϋλάνδη, όπου οι νόμοι είναι πιο ελαστικοί. Αξιοσημείωτο είναι ότι σε κάποιες χώρες, όπως η Αγγλία, η Αυστραλία, ο Καναδάς και η Κίνα, η νομοθεσία αρχικά επέτρεπε την επιλογή φύλου για κοινωνικούς λόγους, αλλά αργότερα την απαγόρευσε.

Ναι μεν, αλλά...

Η προτίμηση των γονιών για απόγονο γένους αρσενικού είναι μία νοοτροπία που έχει τις ρίζες της στα βάθη των αιώνων, ωστόσο εξακολουθεί να... ανθίζει ακόμα και σήμερα, ιδιαίτερα σε κοινωνίες όπως αυτήν της Κίνας και της Ινδίας. Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Αμνηστίας, απογραφή πληθυσμού στην Κίνα, το 2000, αποκάλυψε ότι η αναλογία των νεογέννητων κοριτσιών σε σχέση με τα αγόρια είναι 100/119, ως αποτέλεσμα των αμβλώσεων με επιλογή, ενώ ο βιολογικός κανόνας προβλέπει 100/103. Στην Ινδία, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2001, σε κάθε 1000 αγόρια αντιστοιχούν 993 κορίτσια, ενώ τα τελευταία 20 χρόνια, έχουν αποτραπεί στην χώρα, 10 εκ. γεννήσεις κοριτσιών. Στις ΗΠΑ υπάρχει η εκτίμηση ότι τα κορίτσια προτιμώνται σε ποσοστό 80% έναντι των αγοριών, όταν δίνεται το δικαίωμα επιλογής!

Και εύλογα αναρωτιέται κανείς: τι θα γινόταν αν η επιλογή φύλου εντασσόταν στο πλαίσιο του νόμου σε περισσότερες χώρες; Μήπως τελικά θα οδηγούσε σε κοινωνίες στις οποίες θα υπερτερούσαν τα αγόρια ή τα κορίτσια; Και πόσο επικίνδυνη για την εξέλιξη της ανθρωπότητας θα μπορούσε να είναι μια τέτοια προοπτική;